The

future

city

PDF wandelroute

NL/ENG

Zoals we nu nadenken over hoe de toekomst er uit zal zien, deed men dat vroeger natuurlijk ook. We kunnen
nu nagaan welke van die voorspellingen van vroeger werkelijkheid zijn geworden en welke niets meer dan
een idee zijn gebleven. Sommige wetenschappers hadden meer dan 100 jaar geleden al in de gaten dat we
met grote klimaatproblemen te maken zouden krijgen. Vanwege deze problemen zullen duurzame steden
ontworpen moeten worden om onze aarde te kunnen redden.

Vroeger
Nu
Toekomst

Stedengroei

Mensen trekken steeds meer naar de stad toe, maar bij de groei van deze steden moet er gekeken worden
hoe deze het best gepland kunnen worden, zodat zij voorbereid zijn op de toekomst. Want wat betekent deze
groei voor de verandering van het klimaat en hoe kan de stad zo optimaal mogelijk worden? Zo wordt er
gestreefd naar een 10 minute city, waarbij de route naar verschillende voorzieningen wordt verkort. Daarnaast
zal in de toekomst groen veel meer geïntegreerd worden in de architectuur en zal technologie steeds meer
een rol spelen in de samenleving. Ook de huidige coronacrisis geeft ons nieuwe inzichten over hoe men met
stedengroei om kan gaan en hoe de steden in de toekomst anders ingericht moeten worden.

Een veelbesproken thema tegenwoordig is duurzaamheid. Duurzaamheid is toe te passen op bijna alles
om ons heen, zo ook op de toekomstige stad. De stad van de toekomst zal tegen meerdere problemen
aan lopen. Zoals klimaatverandering, waarbij er meer hittestress ontstaat en waarbij de stad grotere
hoeveelheden regen te verduren krijgt. Daarnaast zal er minder afval geproduceerd moeten worden
en kan de stad dienen als CO2 opslag. Deze vooruitzichten mogen niet genegeerd worden bij het
ontwerpen en inrichten van de stad. Hieronder worden verschillende oplossingen voor deze problemen
besproken.

Duurzaamheid
en
circulariteit

Mobiliteit

Het verkeer is erg bepalend voor het straatbeeld. Vrijwel alle buitenruimte in de stad is in dienst van de
mobiliteit van de mens. Grote straten met meer baans autowegen, fietspaden en stoepen beslaan de hele
straat. Vaak ook nog met veel parkeerplekken voor auto’s. Er wordt verwacht dat dit straatbeeld in de toekomst
drastisch gaat veranderen. Zo zullen meer mensen auto’s delen, wordt er meer gebruik gemaakt van OV en
gaan meer mensen fietsen waardoor er op straat meer ruimte ontstaat voor voetgangers en fietsers.
Niet alleen krijgt de straat een andere indeling, ook wordt er al zolang de mens kan heugen gestreefd naar
sneller vervoer en kortere reistijden. Hiervoor wordt er gezocht naar nieuwe vervoersmiddelen.

Technologie wordt steeds verder ontwikkeld en dit heeft ook gevolgen voor de stad. Zo claimen steden
overal ter wereld om over te gaan tot de ‘’smart city’’ concept maar wat betekent dat nou precies? Het stedelijk
weefsel bestaat uit verschillende variabelen dat met de ontwikkeling mee dient te veranderen. Hier is het van
belang dat de gemachtigde van een stad een overzicht heeft van de situatie en de verwachte ontwikkelingen
die zich zelf zullen vertalen in de vorm van Data. Toch zit er ook een andere kant aan de vooruitgang in de
technologie. Voor veel nieuwe producten, zoals hybride auto’s, worden ‘rare metals’ gebruikt, metalen die door
het overmatige gebruik schaars worden.

Innovatie
en
Technologie

Maatschappij

Technologie wordt steeds verder ontwikkeld en dit heeft ook gevolgen voor de stad. Zo claimen steden
overal ter wereld om over te gaan tot de ‘’smart city’’ concept maar wat betekent dat nou precies? Het stedelijk
weefsel bestaat uit verschillende variabelen dat met de ontwikkeling mee dient te veranderen. Hier is het van
belang dat de gemachtigde van een stad een overzicht heeft van de situatie en de verwachte ontwikkelingen
die zich zelf zullen vertalen in de vorm van Data. Toch zit er ook een andere kant aan de vooruitgang in de
technologie. Voor veel nieuwe producten, zoals hybride auto’s, worden ‘rare metals’ gebruikt, metalen die door
het overmatige gebruik schaars worden.

Vroeger

Nu

Toekomst

Hoever zaten de toekomst beelden ernaast?

Engineer John Elfreth Watkins Jr. voorspelde in 1900 wat
er in de komende 100 jaar zou gebeuren. Hij somde al
zijn voorspellingen op in The Ladies’ Home Journal. Hierin
voorspelde hij nieuwe technologieën voor het versturen van
foto’s, de mogelijkheid tot, wat wij nu noemen, livestreamen
en het idee om groente te laten groeien in kassen. Sommige
dingen had hij niet helemaal goed. Zo voorspelde Watkins
dat de letters C, X en Q uit het alfabet zouden verdwijnen
en dat er geen auto’s meer zouden zijn in grote steden. Dit
laatste is wel deels een idee voor de toekomst. De Gemeente
Amsterdam is bijvoorbeeld al bezig met een plan om benzineen dieselauto’s steeds meer te verbieden door het uitbreiden
van de milieuzones in de stad.

De wetenschapper Svante Arrhenius voorzag ver van te voren
al dat de wereld te maken zou krijgen met klimaatproblemen
en dat mensen hier een grote invloed op hadden. In 1896
publiceert hij een artikel waarin hij aangeeft dat fossiele
brandstoffen mogelijk zorgen voor een CO2 uitstoot, iets wat
hij in later werk bevestigde. Zijn theorieën werden echter pas
veel later erkend, in de jaren ‘70, toen het duidelijk werd dat
het klimaat aan het veranderen was.

 

 

Rol van het klimaat in het toekomst beeld

Als we ons niets aantrekken van de klimaatveranderingen zullen o.a. de temperaturen
verder stijgen en de biodiversiteit en volksgezondheid afnemen. Zo’n 100 na Arrhenius’s
dood, zijn we er gelukkig bewust van dat we beter voor de aarde moeten zorgen om latere
generaties een goede toekomst te kunnen bieden. Bij het ontwerpen van steden zullen
daarom duurzame oplossingen centraal staan. Architecten- en ingenieursbureau Skidmore,
Owings & Merrill (SOM) ontwikkelde voor National Geographic een visie voor de toekomstige
stad in het jaar 2050. Steden bestaan uit verschillende ‘urban hubs’, waarbij het centrum van
de stad verder landinwaarts ligt, verder van de stijgende zeespiegel. De focus wordt gelegd
op kortere afstanden om de hoeveelheid transport te verminderen. Dit kan de afstand zijn
tussen werk en wonen, maar ook de afstand tussen de stad en productie door bijvoorbeeld
ondergrondse landbouw. Bij de Floating Farm in Rotterdam wordt deze afstand ook verkort;
hier niet door ondergronds boeren, maar juist op het water in de stad. Hun doel is circulair
boeren en de transport van voedsel te reduceren.
Ook zal landbouw in kleine schaal plaats gaan vinden op groene daken in de stad en zal
regenwater beter opgevangen worden en hergebruikt. Dit laatste is belangrijk in steden
die kampen met overstromingen en droogte door de veranderingen van het klimaat.
Landschapsarchitect en professor Kongjian Yu deed onderzoek naar ‘sponge cities’. ‘Sponge
cities’ zijn steden die zo ontworpen zijn dat ze regenwater absorberen, filteren en kunnen
hergebruiken. Zijn bevindingen werden gebruikt door de Chinese overheid om plekken te
creëren waar in regentijd water kan staan? en waar in het droogseizoen een park ontstaat
voor de bewoners van de stad.

Stedengroei

10-minute city

op het gebied van stedelijke planning wordt er van alles
geprobeerd. Een recente ontwikkeling is het ontwikkelen
van 10 minuten steden. Het idee van deze 10 minuten
steden is een stad waarin alles, denk hierbij aan groen,
sport, onderwijs en cultuur, binnen 10 minuten te bereiken
is. Hiermee wordt de de reistijd zo minimaal mogelijk
gemaakt en wordt ervoor gezorgd dat de uitstoot
teruggedrongen wordt.
Deze vorm van stadsplanning zal de stad drastisch
veranderen. Er zal niet meer één groot centrum zijn waar
alles aanwezig is, maar een stad vol kleine centra. Een
mooi voorbeeld is een plan om van Utrecht in 2040 een
‘10-minuten stad’ te maken.
Wat opvalt aan de 10 minuten stad is dat er allemaal kleine
centra ontstaan door heel Utrecht heen.
Deze centra zijn vervolgens met elkaar verbonden door
een goed netwerk van snel openbaar vervoer om tussen de
delen van de stad te kunnen reizen.

zo een 10 minuten stad heeft vele voordelen. Zo wordt
de stad een stuk inclusiever voor de bewoners. Iemand
die slecht te been is heeft met deze nieuwe stadsvorm de
mogelijkheid om gebruik te maken van alle faciliteiten die
de stad te bieden heeft. Daarnaast is het op het gebied van
ruimtelijke ordening ook erg voordelig. Zo kan er binnen de
bestaande stad meer gebouwd worden, waardoor de stad
niet nog meer groen hoeft in te nemen om uit te breiden.
Dit wordt ook wel verdichting genoemd. Daarnaast wordt
het een stuk aantrekkelijker om even te lopen of de fiets
te pakken, omdat de afstanden allemaal erg klein zijn. Zo
wordt ook nog eens een actievere levensstijl aangespoord.
Echter is er een groot nadeel: vele bestaande steden
zijn niet gebouwd met de 10-minuten ideologie in het
achterhoofd. Hierdoor zullen niet alle steden geschikt zijn
om omgetoverd te worden tot 10-minuten buurten.

 

Invloed van COVID-19 op toekomstige stad

Tijdens de pandemie werd de stad anders gebruikt dan voorheen. Er waren tijden van leegte, de lockdown
zorgde ervoor dat mensen thuis bleven en straten een stilte kenden. Maar naarmate de lockdown afnam,
gingen mensen massaal naar buiten om wandelingen te maken en zich naar de parken te bewegen. De
stad werd anders gebruikt, langzaam verkeer kreeg de hoofdrol en groen werd belangrijker. Zullen deze
veranderingen doorzetten in post-corona tijden en een rol gaan betekenen in het ontwerpen van steden in de
toekomst?
Architect Thomas Rau ziet de coronacrisis als een mogelijkheid om een nieuwe koers in te slaan. De crisis heeft
er deels voor gezorgd dat de mentaliteit omtrent stedenbouw en architectuur is verandert. In het boek Manifest
gaan verschillende architecten, waaronder Rau, in op de ideeën over de nieuwe steden. Zij vinden dat de
miljoen woningen, die in de komende tien jaar erbij moeten komen, in het huidige stedelijk gebied gebouwd
moeten worden en niet erbuiten. Dit zorgt voor verdichting in de steden, maar dat is, in hun ogen, ook juist een
van de speerpunten voor de stad na de pandemie. Er zullen meer mensen in de stad gaan wonen en het belang
van groene ruimtes neemt toe. Dit vertaalt zich in meer parkjes en groen in het straatbeeld, maar ook in de vorm
van gemeenschappelijke buitenruimtes in wooncomplexen die tegelijkertijd de eenzaamheid tegengaan, wat
tijdens de pandemie een serieus probleem is geworden.
Verder pleiten de architecten in het Manifest voor duurzaamheid en vermenging in de stad. Dit laatste punt zal
terug te zien zijn in het creëren van een sociale stad door het mengen van verschillende functies.
Is deze vermenging echter wel helemaal mogelijk? Neem als voorbeeld de Zuidas. Het doel voor de Zuidas
was een verandering van werklocatie naar een gemengde stad waarin wonen, werken en andere faciliteit,
zoals winkels en horeca, goed samenkomen. Volgens Bernard Hulsman in een column in het NRC is dit doel
niet behaald. Hij stelt dat na twintig jaar de Zuidas ‘toch vooral uit kolossale kantoortorens’ bestaat en dat het
creëren van een sociale stad in dit geval niet succesvol is.
Aan de andere kant bestaan er ook ideeën over minder vermenging in het volledig stedelijk gebied, maar
juist een ontwikkeling binnen buurten. De pandemie zorgt ervoor dat mensen minder ver van huis gaan.
Boodschappen worden om de hoek gedaan en voor een wandelingetje gaat men hoogstens een blokje om in
de wijk. Ook post-corona zal dat misschien wel gebeuren. Tijdens de pandemie werken veel mensen vanuit huis
en de verwachting is dat dit in de toekomst voor een deel zo zal blijven. Bij de Rijksoverheid wordt er al gekeken
naar een transitie naar het ‘hybride’ werken, waarbij ambtenaren standaard meer vanuit thuis zullen doen.
Hiervoor moeten thuis wel werkplekken gecreëerd worden, privé dan wel gemeenschappelijk. Hierdoor zal het
dagelijkse woon-werkverkeer afnemen en mensen meer in hun eigen buurten blijven. Dit creëert mixed-use
neigbourhoods. Buurten worden een mix van wonen, werken en faciliteiten als winkels en functioneren bijna
24 uur per dag. Deze “bubbel” zorgt voor vertrouwen in de de eigen buurt omdat iedereen elkaar kent, maar zo
komt men ook minder vaak die “bubbel” uit

Smart Cities deel 1

Om ons heen is veel digitalisering te zien. Technologie speelt
een steeds grotere rol in onze samenleving. Ook in steden wordt
technologie geïmplementeerd. In Singapore willen ze de stad en
de technologie zo erg met elkaar verwikkelen dat er een smart
city ontstaat.
Een smart city is een stedelijke omgeving waarin er door middel
van technologische methodes data wordt verzameld. Met deze
data kunnen vele aspecten van het stedelijke leven verbeterd
worden. Hierdoor kan bijvoorbeeld de infrastructuur van de
stad efficiënter worden door zelfrijdende auto’s of een app die
aangeeft waar parkeerplekken beschikbaar zijn waardoor je
minder lang hoeft te zoeken naar een parkeerplaats. Door deze
intelligente ontwikkelingen kan zowel de economie en het
welzijn van het leven in de stad vergroten.

Echter zijn er veel critici die deze intelligente ontwikkelingen
gevaarlijk vinden. Zo wordt er door het verzamelen van heel veel
data een inbreuk gemaakt op de privacy van de bewoner. Ook
wordt er erg veel macht gegeven aan de grote techbedrijven.
Hier moet voorzichtig mee omgegaan worden.

Een smart city is niet iets van de toekomst. Op dit moment
worden er al verschillende elementen van een slimme stad in
verschillende steden gebruikt. Zo is Singapore de koploper wat
betrefd smart cities. Zo zijn er plannen om camera’s rondom
water te plaatsen die kunnen detecteren als er iemand verdrinkt,
volledig elektrisch te betalen (dus geen papiergeld en checks)
en slimme stoplichten om efficiënt het verkeer door de stad te
leiden. Voor het gehele plan om Singapore te veranderen in een
smart city kunt u de afbeelding hieronder verder bekijken.

Ook in Nederland wordt er geëxperimenteerd met slimme
faciliteiten. Zover dat gecontroleerd en op de juiste manier
gedaan wordt kan een smart city het leven in de stad veiliger,
eerlijker en makkelijk maken.

Architectuur

Steeds meer architecten zijn bezig met het integreren
van groen in hun ontwerpen. Een voorbeeld hiervan is
de architect Thomas Heatherwick die in zijn ontwerpen
groen integreert zowel binnen als buiten het gebouw.
Hoe extreem zou dit in de toekomst er gaan uitzien?
Naast groen in de architectuur is het materiaalgebruik
ook sterk van belang. Veel materiaal kan gerecycled
worden. Daarnaast is de productie van een materiaal ook
niet onbelangrijk.
Duurzame materialen is een goed begin van een
gebouw, maar een duurzaam ontwerp is een grotere
stap. Hoe zorg je ervoor dat een gebouw energie
duurzaam is en gebruik duurzaam, dus voor toekomstige
gebruiksfuncties

Circulatie

en

Duurzaamheid

Groen en blauw in de stad

Planten en water spelen een belangrijke rol in het
stadsbeeld. Een veel voorkomend probleem in de huidige
steden is hittestress . Water en groen dienen als verkoelende factor in de
broeiende stad. Dit werkt als volgt: voor het verdampen
van water is er warmte nodig, hierdoor wordt er warmte
onttrokken uit de lucht als er water uit planten en
vijvertjes verdampt. Samen met de schaduw dat de
planten met zich mee brengen voelt een lommerrijk
stukje stad 10 tot 15 graden koeler dan een stuk stad in
de zon. Daarnaast kunnen niet versteende delen goed
regenwater opnemen. Hierdoor zullen, als er in een keer
veel regen valt, de riolen niet overbelast raken en wordt
het water meteen afgevoerd de grond in. Als er dan nog
niet genoeg voordelen voor het integreren van groen in
de stad, dan bevorderd groen ook de biodiversiteit. Zo
wordt de stad niet alleen een plek voor de mens maar
ook voor de natuur.

CO2 opslag

Niet alleen dient het groen voor verkoeling, maar
stadsgroen kan ook dienen voor het opslaan van CO2.
De Amazone staat bekend als de longen van de aarde.
Dit kan ook in het klein in de stad. Door middel van
stadstuinen wordt veel, in de stad geproduceerde, CO2
omgezet in zuurstof en opgeslagen in de vorm van
planten. Dit stadsgroen slaat zelfs meer CO2 op dan de
grote bossen en akkers buiten de stad Ook de planten
kunnen dienen als CO2 opslag, ook de gebouwen kunnen
veel CO2 bevatten. Door met hout te bouwen kan er
CO2 opgeslagen worden. Hout is tot nu toe het enige
materiaal dat CO2 opslaat in plaats van verbruikt Door
tegelijkertijd nieuwe bomen te planten wordt er constant
CO2 uit de lucht gehaald en omgezet in hout. Er is veel
kritiek op de theorie dat houtbouw dient als CO2 opslag.

Circulaire stad

Als laatste is het belangrijk om op een bewuste en
zuinige manier om te gaan met de materialen en
producten die we hebben. Door een circulaire economie
te integreren in de maatschappij zal het optimale uit een
materiaal gehaald worden en zal er geen onnodig afval
ontstaan. Om dit volledig toe te kunnen passen moet ook
de stedenbouw zich hieraan aanpassen.

Is hout het bouwmateriaal van de toekomst?

75% 25%

Mobiliteit

Het straatbeeld

Het straatbeeld zal drastisch veranderen de komende decennia. Zo is er een mogelijkheid om de stad autoluw
te ontwerpen. Door minder parkeerplekken, minder brede wegen en goed openbaar vervoer te regelen zullen
de bewoners van de stad sneller de auto laten staan. Hierdoor kan er meer ruimte vrij gemaakt worden voor
kleine stadsparkjes, brede wandelstraten en veilige fietsroutes. De straten zullen een heel ander karakter krijgen.
Een mooi voorbeeld van wat voor potentie er in auto gecentreerde straten zit, zijn deze ontwerpen voor de
straten in de VS.
Voor meer voorbeelden van straattransities ga naar: pau.studio

Reistijd

Reizen is een tijdrovend proces. Veel mensen zien dit als nutteloze tijd waar niets in gedaan kan worden.
Hierdoor wordt er constant geprobeerd om de reistijden steeds korter te maken. Door handige reisplanner
apps waardoor de meest efficiënte route voor je uitgestippeld wordt, zelfrijdende auto’s die met elkaar
communiceren waardoor er een stuk minder files ontstaan en ongelukken gebeuren en misschien wel
hyperloops die supersnel grote afstanden af kunnen leggen.

Maar wat blijkt, mensen gaan niet korter reizen met al deze snelle vervoersmiddelen, ze gaan verder weg reizen.

Waarvoor zou je sneller vervoer willen?

Innovatie

en

Technologie

Smart Cities deel 2

de stad te verbeteren. In een stedelijk gebied wordt door
middel van informatie en communicatietechnieken Data
verzameld om de efficiëntie van een stad te verbeteren.
Analyses van de inwoners, de beweging in een stad, het
energiegebruik, infrastructuur en watermanagement
zijn voorbeelden hiervan. Uit deze data analyses zullen
er onderzoeken en beslissingen plaatsvinden waarop
een stad vooruit kan groeien. Het is een ontwikkeling
dat nu veel te zien is in de planologie van een stad. Het is
geen nieuws meer dat wereldwijd stedelijke problemen
aan het ontstaan zijn door de groei van de bevolking en
de verandering van het klimaat. Door middel van Data
proberen bestuurders van een stad deze complicaties op
te lossen.

Barcelona is een van de koplopers in Europa betreft
Smart Cities. Zij waren de eerste in Europa die mee wilde
gaan met de ontwikkelingen waardoor andere steden
Barcelona nu als een voorbeeld kunnen nemen om over
te gaan tot een Smart City.

Afval
Er worden sensoren gebruikt om te lokaliseren waar het
meeste afval wordt gecreëerd zodat het verzamelen
van afval geoptimaliseerd wordt. Er wordt ook gebruik
gemaakt van ‘’ Smart Bins’’ die de straatafval opzuigen en
opbergen naar een ondergrondse storage.

City Bike System
Barcelona was een van de eerste landen die een leensysteem gebruikte van fietsen. In Nederland maken we
gebruik van OV en SWAP fietsen.

Sensoren:
In de stad zijn er sensoren geplaatst die de
luchtvervuiling, geluidsoverlast en vochtigheid
detecteren.

Zijn mensen bereid om zoveel macht in de handen
van technologie te leggen?

Door de komst van digitalisering en automatisering is er discussie ontstaan met de vraag of dit wel goed is voor
de mens. Het is belangrijk dat er naar beide kanten worden bekeken voor deze transitie.

We mogen toegeven dat de transitie naar een digitale wereld ons veel positiviteit hebben gebracht. Voor
bepaalde banen is de arbeidsintensiviteit verlaagd, we zijn meer verbonden met de wereld, we kunnen sneller
ontdekken wat we beter kunnen doen door de database en we kunnen onszelf efficiënter ontwikkelen. Maar
natuurlijk hangt er hier ook een prijskaartje aan.

Is het wel veilig voor ons om onze persoonlijke gegevens in de handen te laten voor de technologie? Een goed
voorbeeld hiervoor is de Facebook en de Cambridge Analytica scandal uit 2018. Maar op social media kiezen we
er zelf voor om gegevens van ons zelf in te vullen, wat gaat er gebeuren als wij niet meer deze keuze hebben?

Hoe kijk jij naar de macht van technologie in de toekomstige stad?

Negatief Positief gemiddeld

Maatschappelijk

Interview met Andy van den Dobbelsteen

Andy van den Dobbelsteen is sinds 2021 de duurzaamheidscoördinator van de TU Delft en hoogleraar Climate
Design & Sustainability.

Over ons

De Display & Discuss Commissie is onderdeel van D.B.S.G. Stylos, de studievereniging van de faculteit Bouwkunde aan
de TU Delft. Door een groep van zeven studenten is dit jaar een website ontwikkeld met het doel een discussie te starten
over het onderwerp ‘‘The Future City’’. Niet alleen is de site bedoeld voor bouwkunde studenten maar voor iedereen
die interesse heeft in het onderwerp.

Voorzitter- Tanne

Secretaris- Li Ming

Penningmeester- Rens

Commissaris aqcuisitie – Fatima

Commissaris inhoud en
objecten – Olivia

Commissaris ruimte en
logistiek – Sabine

Qualitate Qua – Jules

Commissaris Grafisch – Chantal

Bronnen

Literatuur

https://www.rsc.org/images/Arrhenius1896_tcm18-173546.pdf
https://nos.nl/artikel/2282977-amsterdam-wil-benzine-en-dieselauto-s-verbieden-in-2030.html
https://www.bbc.com/news/magazine-16444966
https://www.bbvaopenmind.com/en/science/leading-figures/svante-arrhenius-the-man-who-foresaw-climate-change/
https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/climate-change-and-health
https://www.nationalgeographic.com/magazine/graphics/see-sustainable-future-city-designed-for-people-and-nature
https://floatingfarm.nl/ (floating farm in rotterdam)
https://www.greenroofs.com/2019/08/29/professor-kongjian-yu-is-turning-cities-into-giant-sponges-to-save-lives/
https://www.duurzame-mobiliteit.be/nieuws/utrecht-dichtbij-de-10-minuten-stad
(https://www.verkeersnet.nl/mobiliteitsbeleid/37071/wat-betekent-een-10-minutenstad-voor-de-mobiliteit-in-een-stad-2/)
Hulsman, B. (2021, 3 januari). In de post-coronastad leven we dicht op elkaar, maar met veel groen om ons heen. NRC. Via https://www.nrc.nl/
nieuws/2021/01/04/in-de-post-coronastad-leven-we-dicht-op-elkaar-maar-met-veel-groen-om-ons-heen-a4026021
Hulsman, B. (2019, 5 september). Een eenzaam beest op de Zuidas. NRC. Via https://www.nrc.nl/nieuws/2019/09/05/een-eenzaam-beest-op-de-zuidas-a3972186
Geschiedenis van Zuidas. (z.d.). Via https://zuidas.nl/over-ons/geschiedenis-van-zuidas/
Tilman, H. (2020). Manifest
Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties. (2020, 4 december). Kamerbrief inzake werken bij de Rijksoverheid in de toekomst. Via https://www.rijksoverheid.nl/documenten/kamerstukken/2020/12/04/kamerbrief-inzake-werken-bij-de-rijksoverheid-in-de-toekomst
Kuper, S. (2021, 12 maart). The path to the post-Covid city. Financial Times. Via https://www.ft.com/content/95e19e1d-06c5-4b9e-bcb2-c73e8fe67c77
https://www.ipcc.ch/report/ar5/wg3/
https://www.vpro.nl/programmas/tegenlicht/kijk/afleveringen/2015-2016/slimme-steden.html
https://www.peterjoosten.net/smart-city/
https://onlineopen.org/media/article/583/open_essay_2018_morozov_rethinking.pdf
https://www.smartnation.gov.sg/
https://thewhyfactory.com/project/the-green-dip/
http://www.iaacblog.com/programs/72180/
https://www.iconichouses.org/news/ihc20-winy-maas-on-the-green-dip
https://www.parisculteurs.paris/
https://www.tudelft.nl/stories/articles/wat-is-de-koelste-boom
https://www.vrt.be/vrtnws/nl/2018/03/07/stadstuinen-slaan-meer-co2-op-dan-bossen–en-leveren-ook-andere-/
https://esajournals-onlinelibrary-wiley-com.tudelft.idm.oclc.org/doi/full/10.1002/eap.1689).
https://www.orga-architect.nl/nieuws/emissieloos-bouwen-met-ecologische-houtbouw/
https://www.vpro.nl/programmas/tegenlicht/kijk/afleveringen/2019-2020/houtbouwers.html
https://www.nrc.nl/nieuws/2021/01/20/bouwen-in-hout-dat-is-niet-duurzaam-zegt-de-norm-a4028323
https://ec.europa.eu/info/eu-regional-and-urban-development/topics/cities-and-urban-development/city-initiatives/smart-cities_en
Docuserie uit 2020 over de herkomst van de belangrijkste grondstoffen: https://www.npostart.nl/bodem-in-zicht/VPWON_1309238
https://www.gsj.jp/data/pamphlet/RareMetals.pdf
https://theconversation.com/rare-metals-play-a-strategic-and-essential-role-in-health-156358
https://www.youtube.com/watch?v=L6z2S1Y1IgQ
https://pau.studio/what/nyc/#

Afbeeldingen

achtergrond startpagina, verkregen via : https://o-plus-a.com/defining-tomorrow-at-the-movies/
achtergrond deel 2 startpagina, verkregen via: https://wallpapercave.com/smart-city-wallpapers
stedengroei kaart, verkregen via : https://www.utrecht.nl/nieuws/nieuwsbericht-gemeente-utrecht/default-642058035b/#:~:text=Nieuws-,Presentatie%20Ruimtelijke%20Strategie%20Utrecht%202040%3A%20Utrecht%20krijgt%20vier%20nieuwe%20stadscentra,blijft%20hart%20van%20de%20
stad&text=Utrecht%20wordt%20een%20%2710%2Dminutenstad,bereikbaar%20vanaf%20woon%2D%20of%20werkplek
corona logo, verkregen via: https://www.istockphoto.com/nl/vector/medisch-masker-neonteken-covid-19-virus-waarschuwingssymbool-in-neon-
-stijl-gm1218205367-355887405
smart cities deel 1 afbeelding, verkregen via : https://www.smartnation.gov.sg/why-Smart-Nation/transforming-singapore
green cities, verkregen via: https://yousongblog.wordpress.com/2013/04/29/bioinspired-architecture-by-thomas-heatherwick/
CO2 opslag in bouwmaterialen, verkregen via: https://www.orga-architect.nl/nieuws/emissieloos-bouwen-met-ecologische-houtbouw/
houtbouw, verkregen via: https://www.dwell.com/collection/instagram-account-of-the-day-curved-wood-furniture-made-in-america-
-95f752d4/6133545340784959488
smart cities hybrid bussen schema barcelona, verkregen via : https://www.e-zigurat.com/blog/en/smart-city-barcelona-experience/
straatbeeld, verkregen via :https://pau.studio/what/nyc/# maatschappelijk

D.B.S.G. Stylos
display@stylos.nl
Julianalaan 132-134
BG.midden.110

Met dank aan:
STYLOS FONDS
M.A. Samadov
Timon Kuiters